കേരളത്തിന്റെ വികസന ചർച്ചകളിൽ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം എന്ന വിഷയം ശക്തമായി ഉയർന്നുവന്ന കാലഘട്ടങ്ങളിൽ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു V. S. Achuthanandan. വികസനവും പ്രകൃതി സംരക്ഷണവും തമ്മിൽ സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്തണമെന്ന ആശയം പല പൊതുചർച്ചകളിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാടുകളിൽ പ്രതിഫലിച്ചിരുന്നു. വനങ്ങൾ, ജലസ്രോതസ്സുകൾ, മലനിരകൾ, പൊതുഭൂമി എന്നിവ സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ട ദേശീയ സമ്പത്താണെന്ന ചിന്തയാണ് ഈ സമീപനത്തിന് അടിസ്ഥാനം.
കേരളം ചെറിയ സംസ്ഥാനമാണെങ്കിലും അതിന്റെ ജൈവ വൈവിധ്യം ലോകശ്രദ്ധ നേടിയിട്ടുള്ളതാണ്. പശ്ചിമഘട്ട മലനിരകൾ, നദികൾ, കായലുകൾ, ചതുപ്പുനിലങ്ങൾ, തീരപ്രദേശങ്ങൾ എന്നിവ ലക്ഷക്കണക്കിന് ജനങ്ങളുടെ ജീവിതവുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ചെറിയ മാറ്റങ്ങൾ പോലും കൃഷിയെയും കുടിവെള്ളത്തെയും വിനോദസഞ്ചാരത്തെയും കാലാവസ്ഥയെയും ബാധിക്കുന്നു.
പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തെ വികസനത്തിന്റെ എതിരാളിയായി കാണുന്ന സമീപനം ഇനി മാറ്റേണ്ടതുണ്ട്. നല്ല പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്ക്കും സഹായകമാണ്. ശുദ്ധമായ ജലസ്രോതസ്സുകൾ ആരോഗ്യച്ചെലവ് കുറയ്ക്കുന്നു. സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട വനങ്ങൾ വിനോദസഞ്ചാരത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു. സ്ഥിരതയുള്ള കൃഷിരീതികൾ ഗ്രാമീണ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു.
ഓരോ വലിയ പദ്ധതിയും ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് പ്രകൃതിയിലുണ്ടാകുന്ന സ്വാധീനം കൃത്യമായി വിലയിരുത്തണം. പദ്ധതി പൂർത്തിയായ ശേഷവും തുടർച്ചയായി പരിശോധന നടത്തണം. നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ഖനനം, മണ്ണ് നീക്കം, ജല ഉപയോഗം എന്നിവയെല്ലാം ശാസ്ത്രീയമായി നിരീക്ഷിക്കുമ്പോഴാണ് ദീർഘകാല നഷ്ടങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയുക.
പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളെയും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്. വനത്തോട് ചേർന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നവരും മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളും കർഷകരും ആദ്യം കാണുന്നത് പ്രകൃതിയിലെ മാറ്റങ്ങളാണ്. അവരുടെ അനുഭവങ്ങൾ ഭരണനിർണയങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയാൽ കൂടുതൽ കൃത്യമായ തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാൻ കഴിയും.
സ്കൂളുകളിലും കോളേജുകളിലും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം ഒരു പഠനവിഷയമായി മാത്രമല്ല ജീവിതരീതിയായി അവതരിപ്പിക്കണം. ജലസംരക്ഷണം, വൃക്ഷസംരക്ഷണം, മാലിന്യ നിയന്ത്രണം, ജൈവ വൈവിധ്യ സംരക്ഷണം എന്നിവ സമൂഹത്തിന്റെ പൊതുചുമതലയാണെന്ന ബോധം വളർത്തണം.
വി. എസ്. അച്യുതാനന്ദന്റെ കാലഘട്ടം പരിസ്ഥിതിയെക്കുറിച്ചുള്ള പൊതുചർച്ചകൾക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിച്ച കാലമായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം കൂടുതൽ ശക്തമാകുന്ന ഇന്നത്തെ സാഹചര്യത്തിൽ പ്രകൃതിയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതും വികസനം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുന്നതും ഒരുമിച്ച് സാധ്യമാക്കുന്ന ഭരണമാണ് കേരളത്തിന് ആവശ്യം. അതാണ് ഭാവിതലമുറകൾക്ക് സുരക്ഷിതമായ സംസ്ഥാനവും ശക്തമായ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയും സമ്മാനിക്കുന്ന വഴി.
