2005 ൽ പ്രധാനമന്ത്രി ഡോ. മൻമോഹൻ സിങ്ങിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പാസാക്കിയ പ്രത്യേക സാമ്പത്തിക മേഖല നിയമം ഇന്ത്യയിലെ വ്യവസായ വികസനത്തിന്റെയും കയറ്റുമതി പ്രോത്സാഹനത്തിന്റെയും ചരിത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട നിയമങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. കയറ്റുമതി വർധിപ്പിക്കുക, വിദേശ നിക്ഷേപം ആകർഷിക്കുക, തൊഴിൽ അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുക, ആഗോള നിലവാരത്തിലുള്ള വ്യവസായ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുക എന്നിവയായിരുന്നു ഈ നിയമത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ.
1990 കളിലെ സാമ്പത്തിക ഉദാരവൽക്കരണത്തിന് ശേഷം ഇന്ത്യയിൽ കൂടുതൽ കയറ്റുമതിയും വിദേശ നിക്ഷേപവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന പ്രത്യേക വ്യവസായ മേഖലകൾ രൂപീകരിക്കണമെന്ന ആവശ്യം ശക്തമായി. വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ വിജയകരമായ പ്രത്യേക സാമ്പത്തിക മേഖലകളുടെ മാതൃക പിന്തുടർന്നാണ് ഈ നിയമം കൊണ്ടുവന്നത്.
ഈ നിയമപ്രകാരം പ്രത്യേക സാമ്പത്തിക മേഖലകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് വിവിധ നികുതി ഇളവുകളും കസ്റ്റംസ് സൗകര്യങ്ങളും ലളിതമായ ഭരണനടപടികളും അനുവദിച്ചു. ലോകോത്തര നിലവാരത്തിലുള്ള റോഡുകൾ, വൈദ്യുതി, തുറമുഖ ബന്ധം, ആശയവിനിമയ സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയുള്ള വ്യവസായ കേന്ദ്രങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കാൻ നിയമം പ്രോത്സാഹനം നൽകി.
സോഫ്റ്റ്വെയർ, ഇലക്ട്രോണിക്സ്, ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽസ്, വസ്ത്രനിർമാണം, എഞ്ചിനിയറിങ് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ തുടങ്ങിയ നിരവധി മേഖലകളിലെ കമ്പനികൾ ഈ മേഖലകളിൽ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. ഇതിലൂടെ കയറ്റുമതി വർധിക്കുകയും നിരവധി തൊഴിൽ അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
ഈ നിയമം ഇന്ത്യയുടെ കയറ്റുമതി രംഗത്തിന് വലിയ ഉത്തേജനം നൽകിയെങ്കിലും ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കൽ, കർഷകരുടെ പുനരധിവാസം, നികുതി ഇളവുകൾ മൂലമുള്ള വരുമാന നഷ്ടം, ചില മേഖലകളിലെ വികസന അസമത്വം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വിമർശനങ്ങളും ഉയർന്നു. ചില പദ്ധതികൾ പ്രതീക്ഷിച്ചത്ര വിജയിച്ചില്ലെങ്കിലും നിരവധി മേഖലകൾ രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു.
പിന്നീട് നികുതി നയങ്ങളിലെയും വ്യവസായ നയങ്ങളിലെയും മാറ്റങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് പ്രത്യേക സാമ്പത്തിക മേഖലകളുടെ പ്രവർത്തനരീതിയിലും ചില മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി. എന്നിരുന്നാലും ഇന്ത്യയുടെ കയറ്റുമതി അധിഷ്ഠിത വ്യവസായ വികസനത്തിൽ ഈ നിയമം നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു.
2005 ലെ പ്രത്യേക സാമ്പത്തിക മേഖല നിയമം ഇന്ത്യയിലെ വ്യവസായവൽക്കരണത്തിന്റെയും ആഗോള സാമ്പത്തിക ഏകീകരണത്തിന്റെയും ചരിത്രത്തിലെ പ്രധാന നാഴികക്കല്ലാണ്. ഡോ. മൻമോഹൻ സിങ്ങിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പാസാക്കിയ ഈ നിയമം കയറ്റുമതി വർധിപ്പിക്കാനും വിദേശ നിക്ഷേപം ആകർഷിക്കാനും രാജ്യത്തെ വ്യവസായ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്താനും ദീർഘകാല സ്വാധീനം ചെലുത്തിയ ചരിത്രപ്രധാനമായ നിയമമായി ഇന്നും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
