1973 ഡിസംബർ 28 ന് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് റിച്ചാർഡ് നിക്സൺ ഒപ്പുവെച്ച എൻഡേഞ്ചേഡ് സ്പീഷീസ് ആക്ട് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ വന്യജീവി സംരക്ഷണ നിയമങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന സസ്യങ്ങളെയും മൃഗങ്ങളെയും സംരക്ഷിക്കുക, അവയുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥ നിലനിർത്തുക, ജൈവവൈവിധ്യം കാത്തുസൂക്ഷിക്കുക എന്നിവയാണ് ഈ നിയമത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ.
ഈ നിയമം നിലവിൽ വരുന്നതിന് മുമ്പ് വ്യാവസായിക വികസനം, വനനശീകരണം, മലിനീകരണം, അമിത വേട്ടയാടൽ തുടങ്ങിയ കാരണങ്ങളാൽ നിരവധി ജീവിവർഗങ്ങൾ വംശനാശത്തിന്റെ വക്കിലെത്തിയിരുന്നു. ഇവയെ സംരക്ഷിക്കാൻ ശക്തമായ ദേശീയ നിയമം വേണമെന്ന ആവശ്യം ഉയർന്നതിനെ തുടർന്നാണ് എൻഡേഞ്ചേഡ് സ്പീഷീസ് ആക്ട് രൂപംകൊണ്ടത്.
നിയമപ്രകാരം വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവിവർഗങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക പട്ടിക തയ്യാറാക്കാൻ ഫെഡറൽ സർക്കാരിന് അധികാരം ലഭിച്ചു. പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന ജീവികളെ വേട്ടയാടുകയോ കൊല്ലുകയോ പിടികൂടുകയോ വ്യാപാരം നടത്തുകയോ ചെയ്യുന്നത് കർശനമായി നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടു.
ഈ നിയമത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സവിശേഷത ജീവികളുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള വ്യവസ്ഥകളാണ്. ഒരു ജീവിവർഗത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിന് നിർണായകമായ വനപ്രദേശങ്ങൾ, നദികൾ, തീരപ്രദേശങ്ങൾ, മറ്റ് പ്രകൃതിദത്ത മേഖലകൾ എന്നിവ സംരക്ഷിക്കാൻ സർക്കാർ നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചു. ഇതിലൂടെ സംരക്ഷണം ജീവികളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങാതെ അവയുടെ മുഴുവൻ പരിസ്ഥിതിയിലേക്കും വ്യാപിച്ചു.
ഫെഡറൽ ഏജൻസികൾ വികസന പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കുമ്പോൾ അവ വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവിവർഗങ്ങളെ ബാധിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കേണ്ടതും ഈ നിയമം നിർബന്ധമാക്കി. റോഡുകൾ, അണക്കെട്ടുകൾ, വ്യവസായ പദ്ധതികൾ എന്നിവയുടെ പരിസ്ഥിതി ആഘാതം വിലയിരുത്തുന്ന നടപടികൾ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെട്ടു.
ഈ നിയമത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ അമേരിക്കൻ ദേശീയ പക്ഷിയായ ബോൾഡ് ഈഗിൾ, അമേരിക്കൻ അലിഗേറ്റർ, കാലിഫോർണിയ കോൺഡോർ തുടങ്ങിയ നിരവധി ജീവിവർഗങ്ങളുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ ശ്രദ്ധേയമായ പുരോഗതി കൈവരിക്കാനായി. സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ ചില ജീവികളെ പിന്നീട് വംശനാശ ഭീഷണി പട്ടികയിൽ നിന്ന് നീക്കാനും കഴിഞ്ഞു.
ഇന്നും എൻഡേഞ്ചേഡ് സ്പീഷീസ് ആക്ട് അമേരിക്കയുടെ പരിസ്ഥിതി നയത്തിലെ പ്രധാന നിയമങ്ങളിലൊന്നാണ്. വികസനവും പ്രകൃതി സംരക്ഷണവും തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്തുന്നതിൽ ഈ നിയമം നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. 1973 ലെ എൻഡേഞ്ചേഡ് സ്പീഷീസ് ആക്ട് അമേരിക്കയുടെ പരിസ്ഥിതി ചരിത്രത്തിൽ ജൈവവൈവിധ്യ സംരക്ഷണത്തിന് പുതിയ ദിശ നൽകിയ നിയമമായി ഇന്നും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
