2001-ൽ എ. കെ. ആന്റണി മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് കേരള നിയമസഭ പാസാക്കിയ പ്രധാന പരിസ്ഥിതി നിയമങ്ങളിലൊന്നാണ് കേരള നദീതീര സംരക്ഷണവും മണൽ നീക്കം നിയന്ത്രണവും സംബന്ധിച്ച നിയമം. സംസ്ഥാനത്തെ നദികളിൽ അനിയന്ത്രിതമായ മണൽ ഖനനം വർധിക്കുകയും അതിന്റെ ഫലമായി നദികളുടെ സ്വാഭാവിക ഒഴുക്കും പരിസ്ഥിതിയും ഗുരുതരമായ ഭീഷണി നേരിടുകയും ചെയ്ത സാഹചര്യത്തിലാണ് ഈ നിയമം കൊണ്ടുവന്നത്. പ്രകൃതി വിഭവങ്ങളുടെ സംരക്ഷണത്തിന് നിയമപരമായ അടിത്തറ ഒരുക്കിയ ഒരു നിർണായക നടപടിയായാണ് ഈ നിയമം വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.
കേരളത്തിലെ മിക്ക നദികളും ജനങ്ങളുടെ കുടിവെള്ളത്തിന്റെയും കൃഷിയുടെയും പ്രധാന ആശ്രയമാണ്. നദീതടത്തിലെ മണൽ മഴവെള്ളം ഭൂമിക്കടിയിലേക്ക് ഇറങ്ങാൻ സഹായിക്കുകയും ഭൂഗർഭ ജലനിരപ്പ് നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ നിയന്ത്രണമില്ലാതെ മണൽ വാരിയെടുക്കുന്നത് നദികളുടെ അടിത്തട്ട് താഴുകയും ജലസംഭരണ ശേഷി കുറയുകയും നദീതീരങ്ങൾ ഇടിഞ്ഞുവീഴുകയും ചെയ്യുന്ന സാഹചര്യം സൃഷ്ടിച്ചു. പല സ്ഥലങ്ങളിലും പാലങ്ങൾക്കും റോഡുകൾക്കും സമീപ പ്രദേശങ്ങൾക്കും ഇത് ഭീഷണിയായി മാറി.
ഈ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പരിഹാരം കാണുന്നതിനാണ് സർക്കാർ നിയമം കൊണ്ടുവന്നത്. അനധികൃത മണൽ ഖനനം തടയുക, ശാസ്ത്രീയ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിച്ച് മാത്രമേ മണൽ നീക്കം നടത്താവൂ എന്ന വ്യവസ്ഥ ഉറപ്പാക്കുക, നദീതീരങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുക എന്നിവയാണ് നിയമത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ. പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും വികസന ആവശ്യങ്ങളും തമ്മിൽ സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്താൻ ഈ നിയമം ശ്രമിച്ചു.
നിയമം പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നതോടെ അനുമതിയില്ലാതെ മണൽ ഖനനം നടത്തുന്നവർക്കെതിരെ ശക്തമായ നടപടി സ്വീകരിക്കാൻ ബന്ധപ്പെട്ട വകുപ്പുകൾക്ക് കൂടുതൽ അധികാരം ലഭിച്ചു. പരിശോധനകൾ, പിടിച്ചെടുക്കൽ, നിയമനടപടികൾ എന്നിവയ്ക്ക് വ്യക്തമായ നിയമപരമായ പിന്തുണ ലഭിച്ചതോടെ അനധികൃത ഖനനത്തിനെതിരായ നടപടികൾക്ക് കരുത്തേറി.
കേരളത്തിലെ നദികൾ കുടിവെള്ള സ്രോതസ്സുകൾ മാത്രമല്ല, മത്സ്യസമ്പത്തിന്റെയും ജൈവവൈവിധ്യത്തിന്റെയും കേന്ദ്രങ്ങളുമാണ്. നദികളുടെ സ്വാഭാവിക ഘടന തകരുമ്പോൾ മത്സ്യസമ്പത്തിനും ജലജീവികൾക്കും ഗുരുതരമായ ആഘാതം ഉണ്ടാകും. അതിനാൽ നദികളെ സംരക്ഷിക്കുന്നത് പരിസ്ഥിതിയെ മാത്രമല്ല, മനുഷ്യരുടെ ജീവിതത്തെയും സംരക്ഷിക്കുന്ന നടപടിയാണ്.
ഇന്നും കേരളത്തിലെ പല ഭാഗങ്ങളിലും അനധികൃത മണൽ ഖനനം വലിയ വെല്ലുവിളിയായി തുടരുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ നിയമത്തിന്റെ പ്രസക്തി കുറഞ്ഞിട്ടില്ല. സാങ്കേതിക സംവിധാനങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള നിരീക്ഷണം, ജനപങ്കാളിത്തം, കർശനമായ നിയമനടപടികൾ എന്നിവയിലൂടെ ഈ നിയമം കൂടുതൽ ഫലപ്രദമായി നടപ്പാക്കാൻ കഴിയും.
എ. കെ. ആന്റണി സർക്കാരിന്റെ ഈ നിയമം കേരളത്തിൽ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിന് നൽകിയ പ്രധാന സംഭാവനകളിലൊന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വികസനവും പ്രകൃതി സംരക്ഷണവും പരസ്പര വിരുദ്ധമല്ലെന്നും പ്രകൃതി വിഭവങ്ങൾ ഉത്തരവാദിത്തത്തോടെ ഉപയോഗിക്കുമ്പോഴാണ് ദീർഘകാല വികസനം സാധ്യമാകുന്നതെന്നും ഈ നിയമം ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്നു. നദികൾ ഭാവി തലമുറകൾക്കും അതേ സമൃദ്ധിയോടെ കൈമാറണമെങ്കിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള നിയമങ്ങളുടെ ആത്മാവ് കർശനമായി നടപ്പാക്കപ്പെടേണ്ടത് ഇന്നും അത്യാവശ്യമാണ്.
