കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായ വളർച്ചയിൽ ഏറ്റവും വലിയ പങ്കുവഹിച്ച പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്നാണ് സഹകരണ പ്രസ്ഥാനം. സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ സമ്പാദ്യവും അധ്വാനവും ഒരുമിപ്പിച്ച് കൂട്ടായ വികസനം സാധ്യമാക്കാമെന്ന ആശയത്തിലാണ് ഈ പ്രസ്ഥാനം വളർന്നത്. കർഷകരും തൊഴിലാളികളും മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളും ചെറുകിട വ്യാപാരികളും സ്ത്രീ സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ സമൂഹത്തിന്റെ വിവിധ വിഭാഗങ്ങൾ സഹകരണ മേഖലയിലൂടെ പുതിയ സാമ്പത്തിക അവസരങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.
സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത ലാഭം മാത്രം ലക്ഷ്യമാക്കുന്ന സമീപനമല്ല എന്നതാണ്. അംഗങ്ങളുടെ ക്ഷേമം, പ്രാദേശിക വികസനം, തൊഴിൽ സൃഷ്ടി, സാമൂഹിക സുരക്ഷ എന്നിവയ്ക്കും ഒരുപോലെ പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന രീതിയാണ് ഇവ പിന്തുടരുന്നത്. ഇതിലൂടെ ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ പോലും സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ സജീവമാക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
കേരളത്തിലെ നിരവധി കർഷകർക്ക് കൃഷിക്കാവശ്യമായ വായ്പയും ഉപകരണങ്ങളും ലഭ്യമാക്കുന്നതിൽ സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇടനിലക്കാരെ ആശ്രയിക്കാതെ ഉൽപന്നങ്ങൾ വിപണിയിലെത്തിക്കാനും കർഷകർക്ക് കൂടുതൽ അവസരങ്ങൾ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇത് ഗ്രാമീണ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് കൂടുതൽ സ്ഥിരത നൽകുകയും ചെയ്തു.
സ്ത്രീ ശാക്തീകരണ രംഗത്തും സഹകരണ മേഖലയ്ക്ക് വലിയ സംഭാവനയുണ്ട്. ചെറുകിട സംരംഭങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നതിനും കുടുംബ വരുമാനം വർധിപ്പിക്കുന്നതിനും നിരവധി സ്ത്രീകൾ സഹകരണ സംവിധാനത്തിന്റെ പിന്തുണ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നു. ഇതിലൂടെ സാമ്പത്തിക സ്വയംപര്യാപ്തതയ്ക്കൊപ്പം സാമൂഹിക പങ്കാളിത്തവും വർധിച്ചിട്ടുണ്ട്.
മത്സ്യബന്ധന മേഖലയിലും പാലുത്പാദന മേഖലയിലും കൈത്തൊഴിൽ മേഖലയിലും സഹകരണ മാതൃക വിജയകരമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന നിരവധി ഉദാഹരണങ്ങൾ കേരളത്തിലുണ്ട്. കൂട്ടായ്മയുടെ ശക്തി ഉപയോഗപ്പെടുത്തി ചെറുകിട ഉൽപാദകരെ വലിയ വിപണിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാൻ ഈ സംവിധാനത്തിന് സാധിച്ചിട്ടുണ്ട്.
എന്നാൽ പുതിയ കാലഘട്ടത്തിൽ സഹകരണ മേഖലയും പുതിയ വെല്ലുവിളികൾ നേരിടുകയാണ്. സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വ്യാപനം, ഡിജിറ്റൽ ബാങ്കിങ്, മാറുന്ന ഉപഭോക്തൃ ശീലങ്ങൾ, സ്വകാര്യ മേഖലയിലെ ശക്തമായ മത്സരം എന്നിവയെ നേരിടാൻ സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ കൂടുതൽ ആധുനികമാകേണ്ടതുണ്ട്. സേവനങ്ങളുടെ വേഗതയും സുതാര്യതയും വർധിപ്പിക്കേണ്ടതും അത്യാവശ്യമാണ്.
ഭരണപരമായ കാര്യക്ഷമതയും സാങ്കേതിക നവീകരണവും ഒരുമിച്ച് നടപ്പാക്കാൻ കഴിഞ്ഞാൽ സഹകരണ മേഖലയ്ക്ക് പുതിയ വളർച്ചാ സാധ്യതകൾ തുറക്കാനാകും. യുവാക്കളെ കൂടുതൽ ആകർഷിക്കുന്ന പദ്ധതികളും നവീന സംരംഭങ്ങൾക്ക് ധനസഹായവും പരിശീലനവും നൽകുന്ന സംവിധാനങ്ങളും ശക്തിപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്.
സഹകരണ പ്രസ്ഥാനം വെറും സാമ്പത്തിക സംവിധാനം മാത്രമല്ല. കൂട്ടായ ഉത്തരവാദിത്തത്തിന്റെയും പരസ്പര വിശ്വാസത്തിന്റെയും സാമൂഹിക ഐക്യത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ് അത്. സമൂഹത്തിലെ സാധാരണക്കാരെ വികസനത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ ഈ മാതൃകയ്ക്ക് ഇന്നും വലിയ ശേഷിയുണ്ട്.
മാറുന്ന ലോകത്തോടൊപ്പം സഹകരണ മേഖലയെയും നവീകരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞാൽ കേരളത്തിന്റെ വികസന യാത്രയിൽ അത് കൂടുതൽ ശക്തമായ പങ്കുവഹിക്കും. സാമൂഹിക നീതിയും സാമ്പത്തിക പുരോഗതിയും ഒരുമിച്ച് കൈവരിക്കാനുള്ള പ്രായോഗിക മാതൃകയായി സഹകരണ പ്രസ്ഥാനം ഭാവിയിലും കേരളത്തിന് കരുത്തേകാൻ കഴിയുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കാം.
