അരുണാചൽ പ്രദേശിന്റെ വികസനത്തിൽ ഏറ്റവും വലിയ സാമ്പത്തിക സാധ്യതകളിലൊന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത് ജലവൈദ്യുത മേഖലയാണ്. ഹിമാലയൻ മലനിരകളിൽ നിന്ന് ഒഴുകുന്ന നിരവധി നദികൾ ഈ സംസ്ഥാനത്തെ ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന ശുദ്ധ ഊർജ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാക്കി മാറ്റാനുള്ള ശേഷി നൽകുന്നു. ഈ പ്രകൃതി വിഭവത്തെ ദീർഘകാല സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്ക്കും ഊർജ സുരക്ഷയ്ക്കും പ്രയോജനപ്പെടുത്തുക എന്നതാണ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രധാന നയലക്ഷ്യം.
വലിയ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിലൂടെ രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് ശുദ്ധ വൈദ്യുതി വിതരണം ചെയ്യാൻ കഴിയും. കൽക്കരിയെ ആശ്രയിച്ചുള്ള വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദനം കുറയ്ക്കുന്നതിനും കാർബൺ പുറന്തള്ളൽ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനും ഈ പദ്ധതികൾ സഹായകമാകുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.
ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾക്കൊപ്പം പുതിയ റോഡുകൾ, പാലങ്ങൾ, വൈദ്യുതി വിതരണ ശൃംഖലകൾ, ആശയവിനിമയ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയും വികസിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിലൂടെ ദുർഘടമായ മലനിരകളിലുള്ള ഗ്രാമങ്ങൾക്കും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുകയും പ്രാദേശിക സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് പുതിയ അവസരങ്ങൾ ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സംസ്ഥാനത്ത് ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന വൈദ്യുതി മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് വിതരണം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ റോയൽറ്റി വരുമാനവും വർധിക്കുന്നു. ഈ വരുമാനം വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം, ഗ്രാമവികസനം, കുടിവെള്ള പദ്ധതികൾ തുടങ്ങിയ പൊതുസേവനങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഉപയോഗിക്കാനുള്ള സാധ്യതയും ഉയരുന്നു.
അതേസമയം ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ പരിസ്ഥിതിയിലും പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളിലും ഉണ്ടാക്കുന്ന സ്വാധീനവും ഗൗരവമായി പരിഗണിക്കേണ്ട വിഷയമാണ്. വനമേഖലകൾ, ജൈവവൈവിധ്യം, മത്സ്യസമ്പത്ത്, ആദിവാസി സമൂഹങ്ങളുടെ ജീവിതരീതി എന്നിവ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള ശക്തമായ പരിസ്ഥിതി മാനദണ്ഡങ്ങൾ അനിവാര്യമാണ്.
ഭൂകമ്പ സാധ്യതയുള്ള മേഖലയായതിനാൽ അണക്കെട്ടുകളുടെ രൂപകൽപ്പനയിലും സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളിലും ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള സാങ്കേതിക മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കേണ്ടതുണ്ട്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെ തുടർന്ന് മഴയുടെ രീതിയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങളും പദ്ധതികളുടെ ദീർഘകാല ആസൂത്രണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തേണ്ടതാണ്.
പ്രാദേശിക യുവാക്കൾക്ക് സാങ്കേതിക പരിശീലനം നൽകുകയും പദ്ധതികളിൽ തൊഴിൽ അവസരങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് വികസനത്തിന്റെ സാമൂഹിക സ്വീകാര്യത വർധിപ്പിക്കും. ഇതിലൂടെ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി ഒരു വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദന കേന്ദ്രം മാത്രമല്ല, പ്രാദേശിക സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെ കേന്ദ്രമായും മാറും.
പ്രകൃതി വിഭവങ്ങളെ ശാസ്ത്രീയമായി വിനിയോഗിച്ച് സാമ്പത്തിക വളർച്ചയും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും ഒരുമിച്ച് മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാൻ കഴിയുമോ എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരമാകാനുള്ള ശ്രമമാണ് അരുണാചൽ പ്രദേശിന്റെ ജലവൈദ്യുതി നയം. ദീർഘകാല കാഴ്ചപ്പാടോടെ നടപ്പിലാക്കിയാൽ ഇന്ത്യയുടെ ശുദ്ധ ഊർജ ഭാവിയിൽ ഈ സംസ്ഥാനത്തിന് നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കാൻ കഴിയും.
